Câu Chuyện Cuộc Sống tuần này tiếp tục lên sóng chia sẻ với những câu chuyện: Dạy con trẻ ứng xử với lời chê bai, người trẻ và nỗi sợ bị đánh giá và thiện chí trong cách ứng xử.
Dạy con trẻ ứng xử với lời chê bai
Lời khen hay lời chê đều là những phản hồi quen thuộc trong cuộc sống. Tuy nhiên, với trẻ nhỏ – khi nhận thức và cảm xúc chưa đủ vững vàng – một lời chê bai dù vô tình cũng có thể để lại tổn thương tâm lý sâu sắc. Nhiều trẻ từng bị chê bai về ngoại hình, khả năng học tập hay tính cách và dần mất đi sự tự tin, thậm chí từ bỏ điều mình yêu thích. Chị N.T.M chia sẻ: “Con tôi rất thích vẽ nhưng kể từ khi bị bạn chê bai, cháu không còn vẽ nữa. Sau này tôi mới hiểu rằng con không cần sự an ủi mà cần được thông cảm và được tin rằng con sẽ làm tốt hơn”.
Theo các chuyên gia tâm lý, trẻ dưới 12 tuổi thường khó phân biệt đâu là góp ý chân thành, đâu là sự chế giễu. Vì vậy, cha mẹ cần đồng hành, giúp con hiểu giá trị bản thân không nằm trong lời khen hay chê của người khác. Thạc sĩ Trần Hương Thảo cho biết: “Nếu lời chê là đúng, con có thể tìm cách cải thiện. Nhưng nếu đó chỉ là sự công kích cá nhân thì con cần biết bảo vệ bản thân bằng những tiêu chuẩn đúng – sai rõ ràng”.
Các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng lời chê bai đôi khi xuất phát từ chính cha mẹ. Những câu nói như “Con hậu đậu quá” hay “Sao con chẳng giống ai?” có thể khiến trẻ tin rằng mình kém cỏi và không có giá trị. Theo Thạc sĩ Nguyễn Thị Bích Phượng: “Nếu cha mẹ thường xuyên chê bai, so sánh hoặc sử dụng bạo lực ngôn từ với con thì trẻ sẽ trở nên tiêu cực và mất niềm tin vào bản thân”.
Trong thời đại số, những lời chê bai còn xuất hiện trên mạng xã hội, khiến nhiều trẻ hoang mang và tự ti. Các chuyên gia cho rằng điều quan trọng nhất là sự kết nối giữa cha mẹ và con cái để trẻ cảm thấy được lắng nghe, thấu hiểu và có đủ bản lĩnh trước những đánh giá tiêu cực.
Người trẻ và nỗi sợ bị đánh giá
Nhiều người trẻ hiện nay có năng lực, có ý tưởng nhưng lại chọn im lặng vì sợ bị đánh giá. Chỉ một ý kiến khác biệt trên mạng xã hội cũng có thể nhận về hàng loạt bình luận trái chiều, khiến nhiều người dần thu mình lại để cảm thấy an toàn hơn. Anh Nguyễn Huy Hoàng chia sẻ: “Đôi khi tôi sợ quan điểm của mình sai nên không dám nói. Có lúc tôi thấy suy nghĩ của mình khác số đông nên càng ngại bày tỏ”. Chị Nguyễn Gia Bảo Ngọc kể lại: “Có lần trong giờ học Văn, tôi có câu trả lời nhưng không dám phát biểu vì sợ không đủ thuyết phục. Sau đó, đáp án của cô lại trùng với suy nghĩ của tôi. Tôi rất tiếc vì mình đã không đủ dũng cảm để nói ra”.
Theo các chuyên gia, mạng xã hội đã khiến nỗi sợ bị đánh giá trở nên lớn hơn khi mọi phát ngôn đều bị “định lượng” bằng lượt thích, bình luận và chia sẻ. PGS.TS Lê Thị Ngọc Diệp nhận định: “Người trẻ hiện nay lo sợ bị đánh giá, bị phê phán hay bị gắn nhãn nên nhiều người chọn cách im lặng để tạo cảm giác an toàn cho mình”.
Nỗi sợ bị đánh giá không chỉ khiến người trẻ ngại phát biểu ý kiến mà còn khiến họ dần mất đi sự tự tin, ngại thử sức và ngại khác biệt. Các chuyên gia cho rằng điều quan trọng không phải là làm hài lòng tất cả mọi người mà là học cách lắng nghe, chọn lọc và giữ vững giá trị của bản thân.
Câu Chuyện Cuộc Sống phát sóng vào lúc 19:50 Thứ Ba, Thứ Năm và Thứ Sáu hàng tuần trên kênh THVL1.
