Nam ca sĩ hải ngoại kể anh từng hứa với con sẽ giải nghệ ở tuổi 55, nhưng khi đã qua cột mốc ấy, anh vẫn đứng trên sân khấu vì “khán giả còn thương”.
Xuất hiện trong chương trình trò chuyện của Nguyên Khang (Khang Show), Mạnh Quỳnh – tên thật Nguyễn Thanh Dũng – nhìn lại chặng đường gần 30 năm ca hát, từ cậu bé mê cải lương đến giọng ca nhạc vàng quen thuộc của khán giả trong và ngoài nước.
Mạnh Quỳnh kể ước mơ thuở nhỏ của anh không phải làm ca sĩ mà là trở thành nghệ sĩ cải lương. Năm 14 tuổi, anh tìm đến học cổ nhạc với nghệ sĩ Ngọc Ẩn ở gần nhà, khi đang theo học phổ thông tại trường Trần Khai Nguyên (Quận 5). Anh học được khoảng một năm thì sang Mỹ, và những biến chuyển của cuộc sống đưa anh rẽ sang con đường ca sĩ thay vì nghệ sĩ cải lương chuyên nghiệp.
Dù không theo nghiệp cải lương, nền tảng ấy vẫn theo anh suốt sự nghiệp. “Khi mình hát cải lương được thì lúc hát bolero, những chỗ luyến láy nó khác lắm”, anh nói. Theo Mạnh Quỳnh, cách lấy hơi dày, khỏe của cải lương giúp anh xử lý bài hát linh hoạt hơn, biết chỗ nào cần lấy hơi, chỗ nào cần nhấn nhá cho phù hợp.
Anh cho biết khoảng 15 năm trước vẫn thường xuyên hát tân cổ giao duyên, nhưng sau vài biến cố trong cuộc sống, chừng năm năm gần đây anh ít trình bày dòng nhạc này hơn, muốn “giữ lại một chút tâm tư riêng”. Mạnh Quỳnh bày tỏ mong muốn trở lại với tân cổ giao duyên trong tương lai, có thể ở liveshow đánh dấu 30 năm ca hát.
Trên Wikipedia, nhiều khán giả bất ngờ khi biết Mạnh Quỳnh chỉ là nghệ danh. Anh kể, năm 1995, lần đầu được mời đến phòng thu của Trung tâm Người Đẹp Bình Dương để thử giọng, anh chọn hát bài “Gõ cửa” của nhạc sĩ Mạnh Quỳnh sáng tác trước năm 1975. Sau buổi thử giọng, trung tâm quyết định lấy luôn tên người nhạc sĩ ấy làm nghệ danh cho anh.
“Lúc đó chú Mạnh Quỳnh cũng không còn đi hát nữa, nên coi như mình dựng lại một kỷ niệm”, anh nhớ lại. Việc trùng tên về sau khiến khán giả đôi lúc nhầm lẫn giữa hai người, nhưng cái tên gắn với anh từ đó đến nay.
Ít ai biết trước khi nổi tiếng, Mạnh Quỳnh từng mê tuồng, mê thể thao và chơi ở vị trí thủ môn. Anh kể từng dự tuyển vào một đội bóng nhưng bị loại vì chỉ cao 1m67, trong khi tiêu chuẩn tuyển chọn là từ 1m70 trở lên. “Mấy ông thủ môn ít chạy lắm, chỉ quăng, bắt, chụp thôi”, anh cười, lý giải vì sao dân thủ môn thường có vóc dáng cao lớn.
Nhắc lại thời trẻ, anh thẳng thắn tự nhận mình “xấu”, gầy gò chỉ năm mươi mấy kí. “Khán giả yêu thích tôi là yêu giọng hát, yêu tính cách. Còn ngoại hình thì hồi đó tôi đâu có đẹp”, anh nói. Gần đây được khen ngày càng phong độ, Mạnh Quỳnh cho rằng đơn giản vì anh tăng cân, gương mặt đầy đặn hơn nên trông có nét “phong trần”.
Phần lắng đọng nhất của cuộc trò chuyện là khi Mạnh Quỳnh nói về gia đình. Anh có hai con trai và kể suốt 10 năm qua đã dành trọn các dịp lễ như Giáng sinh, Lễ Tạ ơn để ở nhà bên con, thay vì đi diễn như trước. Bước ngoặt đến từ một câu hỏi của con lớn: “Ba ơi, sao ba cứ đi show hoài, lễ không ở nhà với con, với mẹ?”.
Chính con anh từng ghi vào ghi chú điện thoại dòng chữ “Daddy will retire at 55” — ba sẽ về hưu năm 55 tuổi. Nhưng khi đã qua cột mốc đó, Mạnh Quỳnh thừa nhận chưa thể dừng lại. “Con ơi, ba xin lỗi con. Khán giả còn thương, nghề hát là máu thịt của ba rồi, nên ba vẫn tiếp tục duy trì”, anh chia sẻ.
Lớn lên trong cảnh cha mẹ chia tay khi mới bốn tuổi, sống với ông bà đến hơn mười tuổi rồi mới về Sài Gòn ở với mẹ, Mạnh Quỳnh nói tuổi thơ thiếu thốn tình thương khiến anh càng muốn bù đắp cho con. Với anh, dù cuộc sống ra sao, hai con luôn là ưu tiên hàng đầu.
Không được đào tạo bài bản về nhạc lý, Mạnh Quỳnh cho biết anh sáng tác từ cảm xúc, hát demo rồi gửi nhạc sĩ phối. Sau khi trở thành ca sĩ chuyên nghiệp, anh mới tìm thầy người Mỹ học ký âm, nốt nhạc để tự viết. Đến nay, anh có hơn 100 ca khúc, trong đó nhiều bài mang âm hưởng thơ như “Vợ tôi”, “Tôi vẫn yêu em”.
Điều đặc biệt là anh sẵn sàng để các ca sĩ khác hát lại sáng tác của mình mà không đặt nặng chuyện tác quyền. “Càng nhiều người cover thì bài hát càng bền bỉ với thời gian”, anh quan niệm, xem đó là di sản để lại khi không còn đứng trên sân khấu.
Khi viết tân cổ giao duyên cho Phi Nhung, anh kể mình luôn viết theo giọng của bạn diễn. Phi Nhung hát cổ nhạc rất chân phương, mộc mạc, nên anh không đưa những đoạn luyến láy khó vào phần của cô. Với các nữ ca sĩ khác như Hương Thủy, anh cũng viết dựa trên chất giọng từng người.
Trong tất cả bạn diễn nữ, Mạnh Quỳnh khẳng định người hợp với anh nhất là Phi Nhung, sau đó đến Hương Thủy và Như Quỳnh. Anh nói ngay từ lần đầu cất tiếng, hai chất giọng đã cho thấy sự ăn ý: giọng Phi Nhung thiên về kim, cao, rất hợp để anh xử lý bè trầm hoặc bè cao tùy bài, tạo sự cân đối.
Anh cũng tiết lộ bí quyết hát đôi ăn ý là luôn tạo cho bạn diễn cảm giác thoải mái, nhường những câu hát hay nhất và chấp nhận hạ tông theo giọng của đối phương. “Mình có thể hát tới nốt Si, đôi khi tới Đô, nhưng nếu bạn diễn chỉ hát được La thứ thì tôi hạ giọng theo”, anh nói. Trên sân khấu, anh hay pha trò, thêm những câu thơ, câu hát vui để khán giả đỡ mệt — và người anh trêu nhiều nhất chính là Phi Nhung, người bạn diễn qua đời năm 2021.
