Văn hóa

ThS Nguyễn Hoàng Bảo Trâm giải mã bức tranh quảng cáo Nam Kỳ cuối thế kỷ 19

Tập 155 chương trình Kính Đa Chiều chào đón Thạc sĩ Nguyễn Hoàng Bảo Trâm cùng MC Minh Ngọc thảo luận về sự xuất hiện của những hình thức quảng cáo sơ khai trên báo chí Nam Kỳ cuối thế kỷ 19, qua đó hé lộ bức tranh đời sống, văn hóa tiêu dùng và nỗ lực khẳng định vị thế thương nghiệp của người Việt xưa.

ThS Nguyễn Hoàng Bảo Trâm làm khách mời trò chuyện tại “Kính Đa Chiều” tập 155

Mở đầu chương trình, ThS Nguyễn Hoàng Bảo Trâm cho biết quảng cáo là loại hình trước đó chưa từng có tại Việt Nam, bắt đầu du nhập theo dòng chảy văn hóa Pháp vào cuối thế kỷ 19. Sự ra đời của báo chí quốc ngữ, đặc biệt là tờ Gia Định báo năm 1865 và trước đó là tờ Công báo Sài Gòn bằng tiếng Pháp năm 1864, đã đánh dấu sự manh nha của quảng cáo báo chí. Những hình thức đầu tiên đơn thuần là lời thông báo về sự tồn tại của sản phẩm, địa chỉ mua hàng và công dụng. Để cạnh tranh và đứng vững trên thương trường, các thương nhân người Việt tiêu biểu như Bạch Thái Bưởi hay Trương Văn Bền đã chủ động tập trung đầu tư vào lĩnh vực quảng cáo và báo chí.

Lý giải về điểm đặc biệt của giai đoạn này, ThS Nguyễn Hoàng Bảo Trâm khẳng định đây là dấu mốc chuyển dịch quan trọng từ nền kinh tế nông nghiệp sang nền kinh tế tư bản thuộc địa. Nhờ lợi thế của cảng Sài Gòn, thị trường Nam Kỳ khi ấy trở nên rất đa dạng, các ngành dịch vụ như khách sạn, nha khoa, tài chính, ngân hàng và du lịch phát triển mạnh mẽ và trở thành những lĩnh vực xuất hiện trên quảng cáo nhiều nhất.

Về mặt hình thức, quảng cáo ban đầu chủ yếu thể hiện dưới dạng văn bản chữ viết do hạn chế về công nghệ in ấn. Ngôn ngữ quảng cáo mang tính lai ghép rõ rệt giữa tiếng Việt và tiếng Pháp, kết hợp với âm hưởng ngôn ngữ Nam Bộ xưa và các từ Hán Việt cổ. Phân tích về mẫu quảng cáo gây ấn tượng nhất, ThS Nguyễn Hoàng Bảo Trâm nhắc đến sản phẩm kem Tokalon của Pháp, minh chứng cho việc quảng cáo thời kỳ này không chỉ bán hàng mà còn trực tiếp định hình xu hướng làm đẹp và tư duy tiêu dùng của công chúng.

Tập 155 chương trình Kính Đa Chiều sẽ phát sóng lúc 18h50 Thứ Tư ngày 30/9/2026 trên kênh VTV9. Chương trình do VTV9 phối hợp Jet Studio thực hiện.